STANDPUNTEN

Autonomie

Al vele jaren wordt gediscussieerd over de vraag of autonomievergroting van scholen op zijn plaats is. Het LAKS roept de politiek op om zelf na te denken. Geef duidelijke richtlijnen aan waar scholen aan moeten voldoen. Goed onderwijs kan alleen ontstaan als leerlingen, ouders en docenten gezamenlijk nadenken over een visie. Directies en besturen kunnen dit niet alleen. Deze garantie op sterke participatie moet wettelijk (beter) vastgelegd worden. In deze vastgestelde regels moet echter wel ruimte blijven voor de eigen invulling en visie van de school.

Bijzonder onderwijs

Het algemeen bijzonder onderwijs kent veel verschillende vormen. Het LAKS vindt het noodzakelijk dat op alle scholen, dus ook in het bijzonder onderwijs, evenveel aandacht wordt gegeven aan verschillende levensbeschouwelijke visies en stromingen Om die reden is het van belang dat het vak maatschappijleer meer verdiepend wordt ingericht. Het vak zou veel elementen uit de vakken filosofie en levensbeschouwing in zich moeten dragen.

Naast de verdieping van bovengenoemd vak is het LAKS de mening toegedaan dat het bijzonder onderwijs leerlingen zonder een probleemgeschiedenis zou moeten accepteren. De enige eis die gesteld mag worden is dat leerlingen de grondslag van de school respecteren. Immers, elke leerling moet zo veel mogelijk de kans krijgen om in zijn of haar directe omgeving naar school te gaan. Maar er moet wel zorg gedragen worden voor een goede doorstroming van het speciaal onderwijs naar het reguliere voortgezet onderwijs.

Docenten

Een school staat of valt met de kwaliteit van docenten die blijven bijleren. Dit begint bij de opleiding. Het is essentieel dat er hoge eisen gesteld worden aan studenten en dat meer studieadviezen bindend moeten zijn.
Het principe van ‘een leven lang leren’ moet ook tijdens de loopbaan voortgezet worden. Voor scholing moet meer dan genoeg geld beschikbaar zijn vanuit de overheid. Daartegenover staat dat leraren moeten weten wat de verbeterpunten zijn. Het LAKS pleit daarom voor periodieke evaluaties die mede door leerlingen ingevuld worden.
Het is daarnaast belangrijk om te zorgen dat het salaris van docenten goed is. Het salaris van docenten moet omhoog om te zorgen dat de juiste mensen les willen geven en niet wegtrekken naar het bedrijfsleven. Aandacht is vooral nodig voor een stijging van het salaris tijdens de loopbaan. Het mag niet zo zijn dat managementtaken altijd nodig zijn voor een hoger salaris.
Differentiatie van het salaris hoort hierbij. Een beter salaris voor een beter resultaat of voor moeilijker werk is niet meer dan logisch. Naar hoofdzakelijk Scandinavisch voorbeeld dient salarisdifferentiatie gebaseerd te zijn op leerlingenevaluaties. Onderzoek heeft namelijk aangetoond dat leerlingen zeer zeker in staat zijn tot het serieus invullen van deze evaluaties. Tevens mag zwaarder werk beloond worden. Onderzocht moet worden of lesgeven in achterstandswijken meer kan opleveren.
Er moet echter wel opgemerkt worden dat status en salaris niet vrijblijvend kunnen zijn. Docenten die lange tijd onderpresteren en zich niet goed ontwikkelen moeten ontslagen kunnen worden, de kwaliteit van het onderwijs staat voorop. Om die reden hecht het LAKS er belang aan om de beste mensen voor de klas te hebben.

Doorstroom binnen de middelbare school

Veel scholieren hebben niet direct de mogelijkheid om op het juiste niveau van onderwijs te beginnen. Daarom is het LAKS van mening dat iedere scholier de mogelijkheid moet krijgen om door te kunnen stromen binnen het voortgezet onderwijs. De meeste doorstroom moet gegenereerd worden in de onderbouw van het voortgezet onderwijs maar het moet absoluut mogelijk blijven om door te stromen na het eindexamen. Zo krijgt iedere leerling de mogelijkheid om zijn of haar talenten te ontwikkelen.

Europa

We leven in een wereld waar internationalisering een al maar doorgaand proces is. Het LAKS vindt het belangrijk dat leerlingen op de hoogte zijn van deze ontwikkelingen in de samenleving. Vanuit het oogpunt van de Nederlandse scholier bekeken is er geen aanleiding om deze ontwikkelingen af te remmen of te stimuleren. Wel zijn er op dit gebied veel mogelijkheden tot het interessanter maken van de opleiding en moet uiteindelijk een tussentijdse overstap naar een middelbare school in een andere lidstaat van de Europese Unie mogelijk zijn.

Examens

De examens zijn de kans voor de scholier om te bewijzen wat hij of zij geleerd heeft. Hierbij is het LAKS voor een stelsel met schoolexamens en het centrale examen. Het schoolexamen maakt het mogelijk dat toetsing op maat wordt aangeboden, terwijl het centraal examen het diploma vergelijkbaar houdt. Het centraal examen is verder een manier om de kwaliteit van een school te onderzoeken. Echter, gezien de huidige ontwikkelingen en de naar boven gekomen feiten, moet het LAKS er actief voor zorgen dat schoolexamencijfers betrouwbaar zijn. Het centraal examen moet verder behouden worden voor alle schooltypes.
De laatste jaren worden experiment uitgevoerd met spreiding van de centrale examens. Het LAKS is hier sterk voor. Een leerling met bovengemiddelde capaciteiten kan zo sneller aan het hoger onderwijs beginnen en leerlingen die zijn gezakt kunnen sneller verder met hun opleiding. Wel moeten de examens van vergelijkbaar niveau blijven. Spreiding van examenmoment mag geen verschil in kwaliteit betekenen.
De invoering van de computerexamens (COMPEX) is een ontwikkeling van de laatste jaren. Het LAKS is niet tegen deze vernieuwing, maar wil wel dat de invoering geleidelijk verloopt in verband met de vele problemen die kunnen ontstaan. De ICT-infrastructuur op school moet goed zijn. Ook moet goed gekeken worden of een computerexamen een verbetering is ten opzichte van het papierexamen. Alleen dan mag invoering aan de orde zijn.

Fusies

Zorgvuldigheid is essentieel bij een succesvolle fusie. Het LAKS is voor een fusietoets in het voortgezet onderwijs voor fusies op zowel bestuurlijk- als op schoolniveau. In deze fusietoets moeten criteria staan die zijn opgesteld door alle belangenorganisaties binnen het onderwijs. Het ministerie zou bij elke fusie moeten controleren of ze aan alle criteria voldoen. Een fusie mag alleen uitgevoerd worden wanneer alle geledingen hiermee instemmen.”

Gymnasium

Het gymnasium bestaat - puur theoretisch gezien - uit het atheneum plus de klassieke talen en lessen klassieke cultuur. Uit de praktijk blijkt echter vaak dat (vooral Categorale Gymnasia) iets toevoegen. Het LAKS is voor behoudt van de gymnasia. Wel twijfelt het LAKS maar twijfelt over de vorm. Leerlingen moeten uitgedaagd kunnen worden en verveling moet bestreden worden. Een gebrek aan uitdaging leidt immers tot minder motivatie en uiteindelijk meer schooluitval
Of deze uitdaging gezocht moet worden in de Oudheid is een tweede. Om die reden worden ontwikkelingen als Technasia (vwo + extra techniek) of samenwerkingsverbanden met universiteiten en hogescholen aangemoedigd. Kort gezegd kan extra uitdaging gevonden worden in vele vormen en wordt de voorkeur gegeven aan een invulling waarbij de aangeleerde kennis aantoonbaar relevant is.

Het nieuwe leren

Over het Nieuwe Leren wordt veel gezegd. Het LAKS definieert het Nieuwe Leren als een onderwijsvisie waarbij een groter beroep gedaan wordt op de zelfstandigheid van de leerling. Het studiehuis valt hier vanzelfsprekend onder. Het verbieden van deze onderwijsvorm is onwenselijk. Het gaat om het resultaat, niet om het proces. Wel moet er aandacht zijn voor begeleiding: een andere vorm vereist een andere manier van werken bij docenten en leerlingen. Zeker in het begin is meer in plaats van minder begeleiding nodig. Het Nieuwe Leren mag nooit als bezuinigingsmaatregel gebruikt worden.

ICT

Op het moment wordt ICT ontzettend veel gebruikt. Het LAKS is van mening dat het belangrijk is dat er in ICT geïnvesteerd wordt om de ontwikkeling in de samenleving te kunnen bijbenen. Het is daarbij goed om in de gaten te houden dat het gebruik van computers een middel is en niet een opzichzelfstaand doel. Docenten zijn op dit moment niet allemaal geschoold in het gebruik van computers, het is erg belangrijk dat dit zo snel mogelijk gebeurt om zo de digitalisering van leermiddelen bij te kunnen houden. Het LAKS staat niet negatief tegenover digitale leermiddelen maar geeft wel aan het een duidelijke toegevoegde waarde moet hebben op de gebruikte methode.

Illegaliteit

Elke leerling heeft recht op goed onderwijs en is zelfs verplicht dit te volgen, zo ook illegalen onder de achttien. Het LAKS is daarom van mening dat zij dezelfde rechten hebben en faciliteiten aangeboden moeten krijgen als gewone leerlingen.
Sommige illegalen onder de achttien hebben geen ouders in Nederland. In deze gevallen zou de school een buitengewoon actieve rol moeten spelen om ze zo goed mogelijk te begeleiden en om op een zelfde manier deel te kunnen aan het Nederlandse onderwijs als de reguliere scholier.

Inspraak en medezeggenschap

Het LAKS is van mening dat leerlingenparticipatie een belangrijke plaats binnen de school moet hebben. Op iedere school hoort volgens de Wet Medezeggenschap op Scholen (WMS 2007) een medezeggenschapsraad te zijn maar dit is voor het LAKS duidelijk onvoldoende. Er is grote behoefte aan medezeggenschap op ieder niveau. Juist in grote scholengemeenschappen waar de medezeggenschapsraad ver af staat van de leerling is participatie vaak hard nodig.
De verplichting van de democratische leerlingenraad op het niveau van de schoollocatie moet daarom het grootste deel van oplossing zijn. Het LAKS pleit voor invoering van het ‘Vlaams model’ waarbij de school verplicht wordt verkiezingen voor een leerlingenraad te ondersteunen als meer dan 10% van de leerlingen hierom vraagt. Als minder dan 10% erom vraagt moet de school participatie op een andere manier bewerkstelligen. Het is niet nodig om deze raad meer dan adviesbevoegdheden te geven. Deze lokale en toegankelijke vorm van participatie vormt puur doordat zij bestaat al een essentiële aanvulling op de formele medezeggenschapsraad. Ook moet een leerlingenraad recht hebben op financiële ondersteuning vanuit de lumpsum
Overigens pleit het LAKS voor behoud van de medezeggenschapsraad met instemmingbevoegdheden voor leerlingen. Deze raden moet een gezamenlijk karakter houden en er mogen geen aparte ondernemingsraden voor het personeel ontstaan.

Klachtenregeling

Door de groeiende autonomie van scholen worden leerlingen steeds meer afhankelijk van beslissingen die de school over hun toekomst maakt. Scholen zijn vrij om te besluiten over het geven onderwijsaanbod, regels rondom toetsing en de gerealiseerde onderwijskwaliteit.
Deze besluiten brengen vaak problemen met zich mee waar leerlingen en ouders geen raad mee weten omdat de klachtenregeling slecht beschikbaar en bereikbaar is. Het LAKS pleit daarom voor goede informatie over de klachtenregeling en het instellen van een gemeenschappelijke klachtencommissie voor alle middelbare scholen. Ook moet het in de praktijk mogelijk zijn dat men nog een geschil met de oude school kan laten behandelen, terwijl men op een nieuwe school staat ingeschreven.

Klassengrootte

Persoonlijke aandacht is essentieel. Het LAKS streeft naar een wettelijk maximum van 25 leerlingen per klas in te voeren. Waardoor de individuele aandacht van de leerling wordt gegarandeerd. Zo moet ook voorkomen worden dat een school meer leerlingen aanneemt dan
ze kan herbergen. Het LAKS vindt dat een school verplicht de gegevens over leerlingaantallen, onderwijsondersteunend personeel en onderwijspersoneel moet aangeven. Deze aantallen moeten ook worden opgenomen in de kwaliteitskaart die uitgegeven wordt door de inspectie. Het LAKS is van mening dat de overheid meer geld zou moeten vrijmaken, zodat onderwijs persoonlijk blijft.

Leerlingenraad

Het is erg belangrijk dat de inspraak op scholen geregeld wordt. In het ideale onderwijs is het belangrijk dat de keuze voor een vorm van medezeggenschap afgestemd wordt op de behoefte van de leerlingen. Een leerlingenraad kan in het voordeel van de school werken als de leerlingen gemotiveerd zijn en er daadwerkelijk geluisterd wordt naar de mening van de scholier! Om de leerlingen de mogelijkheid te geven een leerlingenraad op te richten is het van belang dat dit in een wet wordt vastgelegd. Hierdoor worden de leerlingen beschermd en zijn ze altijd in staat om een leerlingenraad op te richten.

Leerlingenzorg

In de ideale vorm van onderwijs is er een transparante communicatie over de kwaliteit van het onderwijs. Er moet naar en mét alle betrokken partijen (ouders, leerlingen, docenten) gepraat worden over het onderwijs. Leerlingen zijn instaat om te kijken naar de kwaliteit van docenten en moeten betrokken worden bij het aanstellen van docenten door bijvoorbeeld aanwezigheid in sollicitatiegesprekken. Naast de kwaliteit van de docenten moeten leerlingen ook ondervraagd worden over de algehele werksfeer op school.

Leerplicht

Leerplicht is belangrijk om scholieren te beschermen tegen zichzelf. Leerlingen zijn op een leeftijd van veertien jaar zijn niet verantwoordelijk genoeg om zélf de keuze te maken of zij naar school gaan of niet. Door middel van de leerplicht wordt echter de leerling niet optimaal beschermd. Diplomaplicht is daarom beter. Elke leerling moet met een startkwalificatie van school af komen zodat zij een basis hebben voor de arbeidsmarkt. Deze diplomaplicht geeft leerlingen een stimulans voor een vervolgopleiding, ze zijn immers al halverwege.

Lesmethoden

Er zijn veel verschillende scholen met even veel verschillende lesmethoden. Het ideale onderwijs heeft een combinatie van verschillende lesmethoden en werkvormen die afwisselend gebruikt worden. Het is echter wel belangrijk dat een school (in overleg met leerlingen en docenten) voor een aantal werkvormen kiest en deze consequent toepast zodat de leerlingen weten waar ze aan toe zijn. Een lesmethode moet aantrekkelijk zijn voor de leerling het moet je aanzetten tot leren.
Zolang er geen problemen zijn omtrent de structuur van de lessen, mag de leraar zijn eigen lesvorm toepassen, mits deze consequent gehandhaafd wordt.

Maatschappelijke stage

Maatschappelijke stages moeten niet verplicht worden. Er wordt op dit moment nog niet voldaan aan de voorwaarden om deze stages goed uit te voeren, en daarom is het LAKS bang dat de maatschappelijke stage ten komste gaat van het onderwijs.

Wel komen leerlingen tijdens stages met nieuwe situaties in aanraking en leveren ze een bijdrage aan de maatschappij. Natuurlijk moet de uitwerking van de maatschappelijke stages haalbaar zijn en niet ten koste gaan van lesstof. Zeker is dat er een certificaat moet zijn zodat je kan aantonen wat je geleerd hebt. Duidelijk moet zijn dat een verplichting niet werkt. Als je al een maatschappelijke bezigheid hebt, zoals bijvoorbeeld training geven, moet dit inzetbaar zijn voor jouw maatschappelijke stage.

NOOT: Heb je iets te melden over je Maatschappelijke Stage of wil je meer info hier over? Ga dan naar www.meldpuntmas.nl, het Meldpunt Maatschappelijke Stage van het LAKS!

Management in het onderwijs

Het LAKS is van mening dat geld voor het primaire proces de beste resultaten levert, daarom is het belangrijk dat de overheid de autonomie van scholen begrensd door een maximum aan uitgaven voor overhead en management in te stellen. De hoogte van deze uitgaven moeten op de kwaliteitskaart van de inspectie vermeld staan. Een school hoeft niet altijd klein te zijn, maar moet niet onderdeel zijn van dure bestuurlijke verbanden.

Onderbouw

De onderbouw is onderhevig geweest aan vernieuwingen. Het LAKS vindt dat de onderbouw vooral ruimte zou moeten bieden aan de verbreding van kennis. Het is namelijk de oriëntatiefase voor een sector- of profielkeuze. Deze verbreding kent echter wel grenzen: reken- en taalvaardigheden verdienen prioriteit en het is van het grootste belang dat een basis voor de natuurwetenschappelijke kennis gelegd wordt. Een dergelijke opzet waarborgt dat men in de bovenbouw aan verdieping toekomt en voorkomt dat er een te veel aan kleine, gemeenschappelijke vakken word gecreëerd.
Het gelijkheidsdenken van tijdens de invoering van de basisvorming moet verleden tijd zijn. Doorstroommogelijkheden tussen vmbo-t, havo en vwo moeten natuurlijk in de onderbouw aanwezig te zijn, maar het belang van praktijkonderwijs in de eerste jaren van het vmbo mag nooit onderschat worden. Ook leerlingen van het praktijkonderwijs moeten trots kunnen zijn op hun opleiding. Uitdagend praktijkonderwijs motiveert veel leerlingen.

Onderwijstijd

Eén van de voorwaarden voor goed onderwijs is begeleiding. Je moet als leerling het recht op een jaarlijks aantal lesuren kunnen opeisen. Plotseling streng gecontroleerde, hoge normen zijn echter geen goede maatregel. Waaneer duidelijk wordt dat een school de leerlingen onvoldoende lesuren kan bieden, moet hier door het schoolbestuur onder supervisie van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen een actieplan worden opgesteld. Om zo in de toekomst toch voldoende kwalitatief les te kunnen bieden. Een aanpassing van het aantal uren onderwijs moet niet abrupt gebeuren om rare maatregelen van scholen te voorkomen. Het is dan ook belangrijk dat de inspectie toeziet op een inhoudelijke en nuttige invulling van de lessen. Verder moet goed bekeken worden welk aantal lesuren het beste is voor welk schooltype. Internationale vergelijkingen kunnen hierbij een nuttige rol spelen.

Overgang basis- naar middelbareschool

Het is belangrijk dat basisschoolleerlingen goed op hun plek komen in het voortgezet onderwijs. Een sterk advies is daarom noodzakelijk. Om die reden pleit het LAKS dat het advies van de basisschool altijd het zwaarst telt. De CITO is slechts een momentopname waarin basisschoolleerlingen erg onder druk staan om te presteren. Daarom mag de CITO nooit een reden zijn voor een schooladvies. Middelbare scholen zouden alleen op basis van het gehele advies mogen selecteren, niet alleen op basis van de CITO-toets.
Verder moeten leerlingen met vergelijkbare kwaliteiten op hetzelfde schooltype terecht komen. Regionale verschillen moeten streng bestreden worden. Ook moet de brugklas ruimte bieden om door te stromen, selectie hoeft pas op te treden in de tweede of derde klas zodat leerlingen meer kansen krijgen om het maximaal haalbare te bereiken.

Overgang voortgezet onderwijs naar hoger onderwijs

De aansluiting van het voortgezet onderwijs naar het hoger onderwijs verloopt vaak niet zoals gepland (net zo min als de aansluiting van het vmbo naar het mbo, zie daarvoor 1.2.2). Het LAKS is van mening dat scholen de verantwoordelijkheid voor de voorbereidende taak op zich moeten nemen zodat leerlingen direct een goede keuze en een goede start kunnen maken. Het is belangrijk dat de voorlichting over het hoger onderwijs naar de scholieren toekomt zodat alle scholieren goed in aanraking komen met het vervolgonderwijs. Veel scholieren vallen uit tussen het middelbare schooldiploma en de vervolgopleiding. Het LAKS zou ook hier graag een warme overdracht op ieder niveau zien.

Pesten, veiligheid en drugs

Pesten komt ook op middelbare scholen met grote regelmaat nog voor. Het is volgens het LAKS een nobel streven om het voor altijd te verwijderen maar ziet dat grote campagnes en lespakketten hier weinig aan bijdragen. Het LAKS ziet graag betrokkenheid vanuit docenten om pesten vroegtijdig te signaleren en een pestprotocol op iedere school zodat de gevolgen van pesten duidelijk zichtbaar zijn. Een goede begeleiding voor de pester en de gepeste is cruciaal om pesten verder tegen te gaan op school. Het invoeren van een landelijk meldpunt is een methode die volgens het LAKS niet werkt, aangezien de gedupeerde leerling hier meestal niets mee opschiet.
Iedere school moet zich veilig kunnen voelen op school, vandaar dat het belangrijk is om ervoor zorgt te dragen dat wapens en andere gevaarlijke middelen niet de school binnenkomen. Het LAKS is van mening dat dit, als het enigszins mogelijk is, niet moet met detectiepoortjes, verplichte pasjes systemen, etc. Het LAKS is van mening dat de veiligheid op school gewaarborgd moet en kan worden door het stimuleren van goed contact tussen leerlingen ouders, en de school.
Coffeeshops rondom scholen zijn al jaren een onderwerp van debat. Het LAKS is tegen een verbod van coffeeshops binnen een straal van x km rond de school. Het gaat hier namelijk om symboolwetgeving. Veel effectiever is voorlichting. Hier moet dan ook voldoende aandacht aan gegeven worden.

Privacy

Het LAKS is van mening dat de privacy van de scholier gewaarborgd moet blijven. Leerlinggegevens en dossiers moeten niet door iedereen in te zien zijn, het moet beperkt blijven tot een selecte groep van personeelsleden. Iedere school moet verplicht zijn een reglement rondom privacy opgenomen te hebben in het leerlingenstatuut zodat iedere leerling van de geldende regels op de hoogte is.
Echter, doorgeschoten privacywetgeving mag geen belemmering vormen voor optimaal gebruik van faciliteiten op het internet. Het inzichtelijk maken van roosters, cijferkaarten (eventueel met wachtwoord) of schoolfoto’s moet kunnen na instemming van leerlingen via het leerlingenstatuut
Nieuwe technologie brengt ook nieuwe mogelijkheden mee voor het maken van geluid- en beeldfragmenten binnen de school. Het LAKS is tegen het schenden van personen en vindt dat hiervoor gewaakt moet worden. Echter moet wel geaccepteerd worden dat deze nieuwe technologieën horen bij een continu moderniserende maatschappij. Daarom mag dit niet leiden tot kleinzerigheid.

Privatisering

Privatisering wordt door het LAKS afgekeurd. Het mag nimmer zo zijn dat een dubbel stelsel ontstaat met zowel private en publieke scholen. Iedere leerling heeft recht op gelijke kansen.

Schaalgrootte

In de discussie over schaalgrootte wordt vaak vergeten dat schaalgrootte zich op verschillende niveaus afspeelt. Daarom pleit het LAKS voor een transparante en genuanceerde discussie. Tevens moet er meer redeneren woerden op basis van wetenschappelijke onderzoeken in plaats vanuit onderbuikgevoelens. Het begrip schaalgrootte zou moeten worden opgesplitst in bestuurlijke schaal, school- en vestinggrootte en klassengrootte.

Schoolboeken

Het principe van gratis schoolboeken is zeer juist, maar het mag de kwaliteit van de kennisoverdracht niet beïnvloeden. Door het huidige financiële beleid is de kwaliteit niet voldoende gewaarborgd. Daarom is het LAKS tegen de aanpak van het huidige kabinet (via een Europese aanbesteding en financiële ruimte) betreft gratis schoolboeken. Niet de prijs, maar de kwaliteit zou voorop moeten staan.
Daarnaast dienen leraren ten alle tijden met hun vaksectie een lesmethode te kiezen. Het gevaar van het niet hebben van schoolboeken door rechtszaken i.v.m. Europese aanbestedingsregels moet voorkomen worden.

Schoolgrootte

Een leerling mag zich nooit anoniem voelen binnen zijn school. Het LAKS is tegen leerfabrieken en andere excessen. Men mag echter nooit enkel oordelen op basis van het leerlingenaantal van een school. Door het hebben van meerdere vestingen en locaties binnen een school kan de persoonlijke aandacht voor elke leerling beter gewaarborgd worden.
Voor leerlingen moet de afstand tot medezeggenschapsorganen klein zijn; zo moet er gestreefd worden naar een MR (deelraad) op iedere locatie zodat onderwerpen die besproken en aangedragen worden dicht bij de leerling staat.

Schorsing en verwijdering

In het geval van problemen is volgens het LAKS schorsing en verwijdering van school de laatste optie. Het LAKS is van mening dat de scholier zoveel mogelijk binnen de school moet worden gehouden zodat de ontwikkeling van de leerling in de gaten wordt gehouden. Het verwijderen van een scholier zonder een gepaste vervolgschool is volgens het LAKS geen manier om met leerlingen om te gaan. De school dient altijd de verantwoordelijkheid over de leerling te behouden en mag niet proberen om de leerling zo snel mogelijk te lozen als het de verkeerde kant op dreigt te gaan.

Segregatie

Het LAKS is tegen discriminatie en hoge concentraties leerlingen afkomstig van sociaal-economisch minder sterke ouders in het onderwijs. Vergevorderde segregatie is moeilijker te bestrijden dan deze die zich in een beginnend stadium bevindt. Daarom moet segregatie al in een zeer vroeg stadium tegengegaan worden.
Zodra segregatie zichtbaar wordt moeten middelen worden aangewend deze de segregatie tegen te gaan. Methodieken die leiden tot een goede mix van leerlingen op basis van sociaal-economische achtergrond en opleidingsniveau van de ouder zijn wenselijk.

Speciaal voortgezet onderwijs

Het speciaal voortgezet onderwijs is onmisbaar binnen het Nederlandse onderwijsbestel. Vermeden moet worden dat het speciaal onderwijs alle ‘lastige’ leerlingen opneemt. Echter is het wel vaak het type begeleiding waar grote behoefte aan is.
Het LAKS is tegen een acceptatieplicht voor scholen om leerlingen met een mentale handicap op te nemen in het reguliere onderwijs. Deze verplichting kan snel leiden tot  aandachtstekort bij medeleerlingen. Daarnaast kan het reguliere onderwijs zelden de intensieve begeleiding van het speciaal voortgezet onderwijs bieden. Kanttekening hierbij is overigens wel dat leerlingen met een fysieke beperking juist wel zo veel mogelijk faciliteiten binnen het reguliere onderwijs moeten kunnen genieten.

Stages

Het LAKS is voor beroepsstages en snuffelstages in het VMBO, mits ze inhoudelijk worden ingevuld en een werkelijke toevoeging vormen op de opleiding. Uit het GO vmbo!? onderzoek van het LAKS is ook duidelijk gebleken dat scholieren de stages als nuttig ervaren.

Maatschappelijke stages moeten niet verplicht worden. Er wordt op dit moment nog niet voldaan aan de voorwaarden om deze stages goed uit te voeren, en daarom is het LAKS bang dat de maatschappelijke stage ten komste gaat van het onderwijs.

Wel komen leerlingen tijdens maatschappelijke stages met nieuwe situaties in aanraking en leveren ze een bijdrage aan de maatschappij. Natuurlijk moet de uitwerking van de maatschappelijke stages haalbaar zijn en niet ten koste gaan van lesstof. Zeker is dat er een certificaat moet zijn zodat je kan aantonen wat je geleerd hebt. Duidelijk moet zijn dat een verplichting niet werkt. Als je al een maatschappelijke bezigheid hebt, zoals bijvoorbeeld training geven, moet dit inzetbaar zijn voor jouw maatschappelijke stage.

NOOT: Heb je iets te melden over je Maatschappelijke Stage of wil je meer info hier over? Ga dan naar www.meldpuntmas.nl, het Meldpunt Maatschappelijke Stage van het LAKS!

Studiehuis

Het studiehuis is een pedagogische vorm, waarbij uitgegaan wordt van een grote mate van zelfstandigheid bij leerlingen. Het idee dat de docent een meer begeleidende rol moet aannemen past hier bij. Het studiehuis als lesmethode past dan ook in één rijtje met het competentiegericht onderwijs (of het ‘Nieuwe Leren’).
Een oordeel vellen over een visie op onderwijs is lastig. Zeker aangezien het onderwijs nooit stil mag staan en ontwikkeling dus noodzakelijk is. Zo pleit het LAKS voor structuur. Het moet zo zijn dat een leerling ervan op aan kan dat alle docenten binnen een schoollocatie veruit dezelfde pedagogische visie handelen, maar een docent individueel vrijheid krijgen voor een eigen accent. De koers van een school zou door discussie en besluitvorming door leerlingen, ouders en docenten bepaald moeten worden.
Ook moet er genoeg keuzevrijheid qua scholen voor scholieren zijn. Je kunt dan pas immers overtuigd kiezen voor een bepaalde onderwijsvorm.
Overigens moet opgemerkt worden dat uit de geschiedenis is gebleken dat een te grote mate van zelfstandigheid niet voor alle leerlingen werkt en vaak veel intensievere begeleiding vereist. Invoering van onderwijsvormen als het studiehuis mogen derhalve nooit tot vermindering van de begeleiding leiden.

Tweede Fase

De huidige tweede fase is de inhoudelijke kant van de bovenbouw van het havo en het vwo Het LAKS pleit voor meer duidelijkheid in deze bovenbouw en is dan ook voor opsplitsing van de huidige Tweede Fase. In de Tweede Fase (4 havo & 4 vwo) moet de verbreding afgesloten worden, waarna in de Derde Fase (5 havo & 5 vwo / 6 vwo) stevige specialisatie aan bod kan komen.
De Tweede Fase moet een periode zijn van verdieping. Binnen de Tweede Fase zou je je één stroom moeten gaan volgen (maatschappij of natuur) en zou iedereen dezelfde profielvakken moeten hebben. Dit systeem wordt al door vele scholen succesvol gebruikt. Het voordeel ervan is dat er pas na de vierde klas echt gekozen moet te worden. Leerlingen hebben namelijk na de derde klas vaak wel een idee welk profiel zij willen doen, maar weten nog niet precies welke keuze ze willen maken binnen de profielen.
De Derde Fase zou een periode moeten worden van specialisatie. Het betekent dat je na de vierde klas een profiel binnen je stroom kiest. Er mag vanuit gegaan worden dat leerlingen dan zeer specifiek en goed kunnen kiezen. Doordat er volop aandacht is voor specialisatie is het goed mogelijk om de interdisciplinaire benadering binnen de profielvakken op te zoeken.
De interdisciplinaire (vakoverstijgende) benadering van vakken is goed, maar heeft beperkingen. Het LAKS ziet liever vakoverstijgend onderwijs in een projectmatige verplichting (waarbij een bepaald percentage van het onderwijs in projectvorm gegeven moet worden) dan verplichte vakoverstijgende elementen in elk vak. Ook zien wij liever een vakoverstijgende benadering bij profiel- en keuzevakken dan bij het gemeenschappelijke deel.
De vakken ANW en CKV moeten bevorderd worden op scholen, in het belang van de algemene ontwikkeling van de leerling.

Tweetalig onderwijs (TTO)

Bij internationalisering van de samenleving hoort ook internationalisering van het onderwijs. Het tweetalig onderwijs (TTO), waarbij lesgegeven wordt in het Engels of ineen andere vreemde taal is hier bij uitstek een voorbeeld van. Het LAKS ziet dit schooltype als een goede manier om een vreemde taal dieper en beter aan te leren en beschouwt het TTO als één van de vormen om meer uitdaging te bieden (zie Gymnasium).

Uitwisseling

Veel scholieren gaan in het (voor)examenjaar op reis met school naar het buitenland. Het LAKS meent dat het goed is dat je in aanraking kan komen met verschillende culturen. Deze verbreding van het onderwijsprogramma zou gestimuleerd moeten worden. De mogelijkheid om met andere scholieren in contact te treden moet een belangrijk onderdeel zijn van een uitwisseling.

Verzuim en schoolverlaters

Verzuim moet volgens het LAKS hard aangepakt worden, echter het bestraffen van spijbelen en ander verzuim moet gepaard gaan met een betrokken inslag. Leerlingen spijbelen vaak met een belangrijke rede die door de omgeving niet gezien wordt. Verzuim moet een signaal zijn om de leerling extra in de gaten te houden en te begeleiden. Herhaaldelijk spijbelen moet worden tegengegaan door het onderhouden van nauw contact met de ouders over de situatie van de leerling en de afwezigheid. Een huisbezoek en nauw contact met de ouders moet leiden tot terugkomst van de leerling op school.
Vroegtijdige schoolverlaters zijn een probleem. Leerlingen moeten zoveel mogelijk gestimuleerd worden om met een startkwalificatie van school te gaan.

Vmbo

Het LAKS is van mening dat het vmbo rust nodig heeft. Het vmbo heeft te maken gehad met ingrijpende veranderingen waardoor er te weinig aandacht is voor waar het daadwerkelijk om draait: goed onderwijs. Dit wil niet zeggen dat alles nu perfect is, maar een grootschalige vernieuwing zal het gevoel van chaos alleen maar verergeren. De uitval in het vmbo is stelselmatig te hoog en ook de overgang naar het mbo veroorzaakt teveel uitval. Zeker in de eerste maanden. Hetgeen dat wat ons betreft helder is, is dat het aantal uren begeleiding en ondersteuning hoog moet zijn: onderwijsvernieuwingen mogen niet direct leiden tot bezuinigingen op docenten.
De overgang naar het mbo is voor veel leerlingen erg lastig. Het is niet altijd duidelijk wat de opleiding inhoudt, wat je er mee kunt en of het wel bij de leerling aansluit. Het LAKS zou graag zien dat er in de eerste twee jaar een bredere oriëntatie komt. Dit in de vorm van keuzemodules en stages. Scholen moeten leerlingen een betere studiebegeleiding en voorlichting geven. Naast het voorbereiden van leerlingen op het MBO wil het LAKS dat de doorstroom naar het havo gestimuleerd word. Onafhankelijke studiekeuze-informatie voor vmbo-leerlingen is erg belangrijk.
Teveel vmbo leerlingen haken af in de eerste maanden van het mbo Dit komt mede door een slechte aansluiting van de lesstof. Het vmbo en het mbo moeten beter op elkaar afgestemd worden door middel van een doorlopende leerweg. Het is belangrijk om voor een warme overdracht van leerlingendossiers te zorgen zodat meer leerlingen met een startkwalificatie het mbo verlaten. Op langere termijn moet de samenwerking leiden tot kleinschalige vmbo-mbo scholen. Echter, kleinschaligheid mag niet leiden tot een regionale verkleining van het onderwijsaanbod.
De samenwerking met het bedrijfsleven moet ook verbeterd worden. Scholen hebben de ruimte om de lesvormen en inhoud aan te passen aan de wensen van het bedrijfsleven. De lesinhoud kan hierdoor aantrekkelijker worden gemaakt. Dit doordat er een combinatie gemaakt kan worden tussen de theorie en de praktijk. Te weinig relatie met de praktijk leidt tot demotivatie en uitval bij (v)mbo-ers. Naast de algemene theorie vakken is het daarom belangrijk om ruimte te bieden aan leertrajecten via praktijklessen. Het is de taak van de onderwijsinspectie om op de implementatie hiervan toe te zien.

Zeer zwakke scholen

Elke school moet in staat zijn goed onderwijs te geven, zo ook de scholen met het stempel ‘zeer zwak’. Het LAKS is van mening dat de onderwijsinspectie tegen deze directies en besturen hard mag optreden en de school onder scherp toezicht moet stellen.
Wel moet men zich er hiernaast van bewust worden dat dit probleem niet alleen afgeschoven kan worden op slecht bestuur. Het is een probleem dat consequent hand in hand gaat met segregatie en andere zaken. Daarom is sluiten van deze scholen geen oplossing, hiermee wordt de problematiek enkel verschoven.

Ziekte

Elke leerling heeft recht op goed onderwijs, ongeacht hij of zij normaal met het lesprogramma kan meedraaien of ziek in een ziekenhuis ligt. Daarom pleit het LAKS voor een solide opvang voor ziekte onder leerlingen. Hieronder vallen chronisch zieken binnen het regulier onderwijs en eenmalig zieken met een minimum van twee weken afwezigheid.
Zodra langdurige ziekte geconstateerd wordt moet een school adequaat handelen. Dit houdt in dat de school direct samen met de leerling een studieplan opstelt en zorgt dat er zo snel mogelijk onderwijs aangeboden kan worden. De school is verantwoordelijk voor de levering van alle benodigde voorzieningen.