BLOGS

Klaar voor de keuze of klaar met de basisschool?

Afgelopen week hadden we bij het LAKS gasten uit Finland en Noorwegen. Deze Scandinavische scholieren stonden helemaal versteld toen wij vertelden dat we een keuze voor schoolniveau moeten maken op de leeftijd van 12 jaar. Zij vonden dit veel te vroeg; bij hun was dit 15 jaar. Maar ik ben het niet helemaal met ze eens.

Toen ik in groep 8 zat, was ik er wel klaar mee. Ik wilde verder, naar iets nieuws en hogers. Om me heen zag ik dat klasgenootjes hetzelfde hadden na 8 jaar basisschool. We hadden er niet aan moeten denken nog langer op een basisschool te zitten en ik denk dat de meeste Nederlandse scholieren uitkijken naar de middelbare school.

Er is echter een groot verschil tussen Scandinavië en Nederland: daar begint de basisschool pas op de leeftijd van 7 jaar en kan deze ook langer duren. In ons systeem is de leeftijd van 12 dus waarschijnlijk wel het beste keuzemoment, alleen kleven daar grote nadelen aan waar aandacht voor moet zijn. Die komt er ook steeds meer, zo presenteerde de Onderwijsraad onlangs haar advies ‘vroeg of laat’.

Het lastige van ons systeem is dat veel scholieren misschien wel uitkijken naar de middelbare school, maar vanwege hun beperkte ontwikkeling (ze zijn immers pas 12) kunnen ze nog geen valide keuze maken. Zichtbaar is bijvoorbeeld dat sommige kinderen uit lagere sociale klassen zich nog niet volledig hebben kunnen ontplooien en dus sneller in het vmbo terechtkomen, terwijl ze er later achter komen dat ze makkelijk havo of vwo aankunnen.

Om deze problemen op te vangen zijn maatregelen nodig. Wij denken hierbij aan het vergemakkelijken van de doorstroom naar een hoger niveau, vooral vmbo-havo. Dit kan door havo-scholen niet langer aanvullende eisen te laten stellen aan de poort voor binnenkomende vmbo’ers. Daarnaast moet er meer ondersteuning geboden worden aan de scholieren die nog niet weten wat ze moeten kiezen.

De Onderwijsraad stelt dat er zogenaamde “voetklassen” moeten komen; na groep 8 nog een jaartje basisschool. Of dit werkt is nog maar de vraag: scholieren willen immers door, met hun vriendjes mee, en niet nóg een jaar wachten. Wat wel goed kan werken is het versterken van begeleiding voor de keuze, dagje meelopen op de middelbare school en dergelijke.

Aan ons systeem kleven dus bepaalde haken en ogen, maar willen we het keuzemoment opschuiven dan moet het hele systeem op de schop. Met enkele maatregelen kunnen er echter al veel negatieve gevolgen uit de ban worden gedaan. Dan kunnen we de Scandinaviërs overtuigen dat dit wél werkt.

----
Deze blog is ook verschenen op http://www.trouw.nl/onderwijs.
Deze blog is geschreven door Steven de Jong, vice-voorzitter van het LAKS en 5vwo scholier.

REACTIES

Laat ik beginnen te zeggen dat ik een eeuwige zeikerd ben, dus voel je niet persoonlijk aangevallen wanneer ik zeg dat dit betoog niet erg strak in elkaar zit.

Je begint al met een tegenspreking. Je vindt 12 jaar de goede keuze voor het kiezen van een niveau, maar vervolgens kunnen kinderen van 12 geen valide keuze maken. Hoe je het ook wendt of keert, Scandinavisch of Nederlands, 12 is gewoon te jong. En die 3 jaar die wij al langer op school zitten heb je aan niks meer dan blokkenbouwen besteed. En ja, dat is wat kort door de bocht, want je doet natuurlijk ook sociale vaardigheden op op jonge leeftijd. Maar laten we eerlijk zijn, echt veel voegt het neit toe aan het kunnen kiezen van je toekomst.

Als we in gedachten houden dat de hersenen pas rond hun 25ste zijn uitgegroeid, is elke keuze die we moeten maken te vroeg. Zo heb ik nu spijt van mijn vakkenpakket, maar je moest toch iets invullen?

Je zegt ook dat kinderen uiteindelijk klaar zijn met de basisschool en dat is dan misschien ook zo, maar als jij weet dat je tijd er bijna opzit, wordt dit gevoel ook versterkt. Het is niet zo dat als je de basisschool 10 jaar zou laten duren er opeens kinderen mee stoppen, zolang je het niveau maar op peil houdt maakt het ook niet uit of ze op de basisschool zitten of op de middelbare. Uiteindelijk willen ze wel naar de middelbare, stoer doen in de brugklas enzo, maar als je ermee opgegroeid bent dat de basisschool 10 jaar duurt i.p.v. 8 zal je het heus niet besterven.

Als laatst, het is al laat, wil ik even aanmerken dat het niet zo’n sterk plan is om het vmbo soepeler door te laten stromen. Ik kan je vanuit persoonlijke ervaring vertellen dat het niet erg motiverend werkt als je geschiedenisleraar na 5 weken nog steeds bij hetzelfde hoofdstuk is, omdat je klasgenoten het verschil tussen communisme en kapitalisme maar niet kunnen doorgronden (en ik doe vwo). Als je een makkelijker niveau mengt met een moeilijker niveau zal men zich eerder naar het makkelijkere niveau schikken dan naar het moeilijkere niveau waardoor je meteen een hele klas te kort doet.

Sincerely cynical,

Random

@Random:

Misschien komt het niet duidelijk over, maar ik sta duidelijk voor het behouden van de keuze op 12 jaar. Heeft niet alleen met de hersenontwikkeling te maken (die evt. als nadeel gezien kan worden) maar ook met de voordelen van een vroege keuze: dan al ontwikkelde kinderen zijn er juist blij mee!

Wel vind ik dat we ons systeem beter moeten aanpassen zodat er a) een betere keuze gemaakt kan worden voor welk niveau en later welk vakkenpakket/studie. Dit zit ‘m vooral in iets heel eenvoudigs: voorlichting. Maar dan wel op een goede manier. Ik heb ook geen zin in al mijn LOB-activiteiten. Maar als je in aanraking komt met een beroep of studie wordt het opeens veel interessanter. Dus laat eens een arts en een geneeskunde student naar een groep scholieren komen die allemaal geneeskunde willen doen.

b) wil ik dat er er meer mogelijkheden komen voor de mensen die nu in het verkeerde ‘hokje’ zitten. Daarvoor zijn die doorstroommogelijkheden van groot belang. En uiteraard alleen voor scholieren die dat ook aankunnen. Zodat het vwo niet in niveau zal dalen. En hier geldt: ook met een gedegen voorbereiding.

Misschien dat het door alle nuance niet altijd even duidelijk over kwam, maar bij deze