BLOGS

Goed idee, nu de invulling nog

De maatschappelijke stage: een omstreden en ambitieus fenomeen dat vanaf schooljaar 2011-2012 verplicht wordt. Staatssecretaris Van Bijsterveldt stimuleert scholen in toenemende mate deel te nemen aan pilots en zelf heb ik ook stage gelopen. Voor mij was het een zinvolle ervaring; toch heb ik mijn twijfels over een grootschalige en verplichte landelijke invoering. En met mij vele scholieren, zo bleek uit een peiling.

Voor mijn stage heb ik 10 uur meegelopen in een verblijf voor verstandelijk gehandicapten. Een leuke ervaring die me een kijkje gaf in de samenleving, absoluut niets mis mee en volledig in overeenstemming met het doel van de maatschappelijke stage. Noem mij een doemdenker, maar ik zie toch grote problemen als deze vorm van vrijwilligerswerk straks voor 48 (vmbo), 60 (havo) en 72 (vwo) uur verplicht wordt, voor 900.000 scholieren.

En onder een peiling van het LAKS onder ruim 1.000 scholieren bleek dat 66% van de respondenten het met me eens is. Daarnaast bleek dat het ministerie pas 12% van het te behalen aantal uren gerealiseerd heeft (bron: http://www.meldpuntmas.nl). Er is dus veel werk aan de winkel, en dat terwijl de meeste scholieren vinden dat de stage te lang is.

Wanneer deze maatschappelijke stage ingevoerd wordt, vreest het LAKS dat hiermee niet meer de ambitieuze en nobele doelen behaald kunnen worden die gesteld zijn. De stagemarkt zal nog niet voldoende voorbereid zijn op zoveel scholieren en er zal een tekort aan stageplaatsen ontstaan. Een verzorgingstehuis klinkt natuurlijk prima, maar als daar tientallen scholieren 72 uur stage moeten lopen is de kans groot dat er enkelen in de spoelkeuken belanden of geen sluitende begeleiding krijgen. En dat is geen “kijkje in de keuken van de samenleving”.

Dit is niet alleen jammer voor de scholier, maar ook voor het onderwijs. Scholieren lopen buiten lestijd stage terwijl de stof op school gewoon doorgaat. Gelukkig valt de stage onder de urennorm, het lijkt me echter sterk dat de exameneisen aangepast worden aan het feit dat er dus minder les wordt gegeven.

Op dit moment zijn deze problemen gelukkig nog niet zo vaak aan de orde – een pilot duurt gemiddeld 25 uur. Maar straks, bij de verplichte stage in al haar grootte, zal dit temeer het geval zijn. De huidige maatschappelijke stage zal een typisch geval worden van overmoed en te ambitieus kabinetbeleid, en ten onder gaan aan haar zeer nobele en juiste doel. Laten we eerst een goed werkende maatschappelijke stage ontwikkelen van hoge kwaliteit. Misschien moet de staatssecretaris straks - naast haar drukke baan - zelf eens 72 uur stage lopen?

---

Deze blog is geschreven door Steven de Jong, vice-voorzitter LAKS en zal verschijnen op http://www.trouw.nl/onderwijs

REACTIES

Ik vind de maatschappelijke stage een typisch voorbeeld van goed bedoeld maar slecht begrepen. Er is weinig mis mee dat de overheid jongeren wil stimuleren om zich maatschappelijk in te zetten, maar van louter stimuleren is in dit geval geen sprake. Sommigen zullen, omdat ze de keuze niet krijgen maar gewoon gedwongen worden, misschien zelfs afgeschrikt worden voor vrijwilligerswerk.

Problematischer is dat de uitvoering van dit veel te ambitieuze plan zoals gewoonlijk voor rekening van de scholen komt - terwijl het onderwijs al zo veel heeft om zich druk over te maken door de vele onderwijsvernieuwingen, bezuinigingen en andere van dit soort projecten. Er gaat steeds meer lestijd, budget en aandacht verloren voor de scholier en de docent, en niet alleen voor tamelijk nuttige dingen als seksuele voorlichting en “zelfwerkzaamheid”. De afgelopen jaren zijn de examen-eisen al meermalen naar beneden bijgesteld, en ook dit soort dingen zou daar een rol in kunnen spelen.

Bovendien vraag ik me af wat dit betekent voor bijvoorbeeld het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (VAVO), waar ik momenteel les krijg. Op het Joke Smit-college in Amsterdam-Zuid worden veel vakken die normaal verspreid over de hele bovenbouw gegeven worden, als éénjarig vak aangeboden. Zo heb ik dit jaar alle vwo-bovenbouwstof van natuurkunde, wiskunde, scheikunde en frans in één jaar gekregen. In een dergelijk strak programma is geen ruimte voor 72 uur maatschappelijke stage.

Dus waarom in godsnaam het onderwijs hiermee lastigvallen? Tussen 1810 en 1997 had de Nederlandse overheid weinig moeite om hele drommen jongeren te mobiliseren voor minder vreedzame doeleinden, en daar kwam geen school aan te pas. Misschien dat een zogeheten maatschappelijke dienstplicht zo gek nog niet is…